Ngày đầu tiên: chỉ cần có mặt
Trong một tới hai ngày đầu, đừng phân tích, đừng an ủi bằng cách hạ thấp kỳ thi, và đừng vội bàn phương án tiếp theo. Trẻ vừa trải qua một thất vọng thật và cần thời gian.
Những câu nên tránh, dù xuất phát từ ý tốt:
- "Không sao đâu, trường đó cũng bình thường." — Phủ nhận điều con vừa mong muốn.
- "Tại con không chịu học môn đó." — Đổ lỗi vào lúc không giúp được gì.
- "Bạn A cũng trượt mà." — So sánh không làm nhẹ đi cảm giác của con.
Những câu có ích hơn: "Bố mẹ biết con đã cố gắng nhiều." "Con muốn nói chuyện thì bố mẹ ở đây." Và quan trọng nhất là giữ sinh hoạt gia đình bình thường, không biến chuyện này thành trung tâm của mọi bữa cơm.
Sau vài ngày: nhìn lại một cách công bằng
Khi cả nhà đã bình tĩnh, có thể cùng con nhìn lại — nhưng với tinh thần tìm hiểu, không phải truy trách nhiệm. Vài câu hỏi hữu ích:
- Con thấy phần nào trong kỳ thi khó nhất?
- Nhìn lại quá trình ôn, con thấy chỗ nào hợp lý và chỗ nào không?
- Con còn muốn theo hướng này nữa không, hay muốn thử hướng khác?
Câu cuối quan trọng hơn hai câu đầu. Không ít trường hợp, mục tiêu trường chuyên là của cha mẹ nhiều hơn của con, và kỳ thi này là dịp để nói ra điều đó.
Các lựa chọn tiếp theo
- Học trường công theo nguyện vọng còn lại. Đây là lựa chọn của đa số, và kết quả về sau phụ thuộc vào nỗ lực nhiều hơn là vào tên trường. Nhiều học sinh trường thường vẫn đạt thành tích cao và vào được các trường đại học tốt.
- Lớp chọn hoặc lớp chất lượng cao trong trường thường. Nhiều trường có mô hình này với chương trình nâng cao ở một số môn.
- Trường tư có chương trình phù hợp, nếu điều kiện gia đình cho phép.
- Theo đuổi năng khiếu qua con đường khác — câu lạc bộ, đội tuyển của trường, các kỳ thi và cuộc thi ngoài hệ thống trường chuyên.
Hãy tìm hiểu quy định tuyển sinh của địa phương về việc còn cơ hội nào khác trong năm nay không — điều này khác nhau giữa các nơi và giữa các năm.
Điều đáng giữ lại từ quá trình ôn
Thời gian ôn thi chuyên, dù kết quả thế nào, thường để lại những thứ có giá trị: thói quen học sâu, nền kiến thức vững hơn bạn cùng lứa, và kinh nghiệm theo đuổi một mục tiêu dài hạn. Hãy nói với con điều này một cách cụ thể, chỉ ra những thứ con đã tiến bộ — nó khác hẳn với việc an ủi chung chung.
Quan sát trong vài tuần tới
Phần lớn trẻ vượt qua sau một thời gian ngắn. Nhưng nếu thấy con kéo dài tình trạng mất ngủ, bỏ ăn, rút khỏi bạn bè, hoặc mất hứng thú với cả những việc trước đây yêu thích trong nhiều tuần, hãy tìm tới cán bộ tư vấn tâm lý học đường hoặc chuyên gia. Tìm hỗ trợ sớm là việc bình thường và có ích.
Lưu ý: quy định và tiêu chuẩn nêu trong bài do cơ quan quản lý nhà nước hoặc từng đơn vị ban hành và có thay đổi theo thời gian. Hãy đối chiếu với văn bản hiện hành và hỏi đơn vị có thẩm quyền trước khi ra quyết định.
