Năm cuối cấp: đi qua giai đoạn nước rút mà cả nhà còn nguyên

Năm cuối cấp là giai đoạn mà nhiều gia đình mô tả là căng nhất trong suốt quá trình đi học của con. Áp lực dồn vào một đứa trẻ, và không khí cả nhà thay đổi theo.

Biết trước điều gì sẽ tới giúp chuẩn bị tốt hơn.

Chuẩn bị từ đầu năm, không phải khi sát kỳ thi

• Nắm rõ quy định của năm đó. Cách xét tuyển, các phương thức, mốc thời gian. Quy định thay đổi theo năm, nên phải lấy thông tin từ nguồn chính thức chứ không từ kinh nghiệm khoá trước.
• Cùng con lập kế hoạch thô cho cả năm. Giai đoạn nào làm gì, khi nào là cao điểm.
• Thống nhất trước về nguyện vọng. Nếu gia đình và con có ý kiến khác nhau, hãy bàn từ sớm chứ đừng để tới lúc đăng ký.
• Chuẩn bị các giấy tờ cần cho hồ sơ.

Phân vai trong gia đình

Đây là điều ít gia đình bàn tới nhưng có tác dụng lớn.

Vai trò tốt nhất của cha mẹ trong giai đoạn này là lo hậu cần và giữ ổn định: ăn uống, giấc ngủ, không gian yên tĩnh, đưa đón, xử lý thủ tục giấy tờ.

Đây là những việc con không làm được và làm được thì tốn sức, và đây cũng là chỗ cha mẹ giúp hiệu quả nhất.

Điều nên tránh: biến mỗi bữa cơm thành buổi hỏi han về tiến độ ôn thi. Con đã sống với áp lực đó cả ngày rồi.

Nếu trong nhà có hai người lớn, cân nhắc phân vai: một người theo sát việc học, một người là chỗ cho con nói chuyện những thứ khác. Điều này giúp con luôn có một nơi không liên quan tới thi cử.

Những gì nên giữ dù bận

• Giấc ngủ. Đây là thứ bị cắt đầu tiên và ảnh hưởng nhiều nhất tới chính khả năng làm bài.
• Một hoạt động thể chất. Dù chỉ đi bộ ba mươi phút. Vận động giúp giảm căng thẳng và cải thiện tập trung.
• Bữa ăn cùng gia đình. Không phải để hỏi về bài vở mà để giữ cảm giác bình thường.
• Một khoảng nghỉ mỗi tuần. Học liên tục không nghỉ dẫn tới kiệt sức trước khi tới kỳ thi.

Về việc học thêm trong năm cuối

Đây là năm nhiều gia đình đăng ký nhiều lớp nhất. Vài điều cần cân nhắc:

• Con còn thời gian tự học không? Nếu lịch kín, con chỉ nghe mà không có giờ để tự làm bài — mà tự làm mới là lúc kiến thức đọng lại.
• Lớp có nhắm đúng chỗ yếu không? Cho con làm một đề thử và xem con sai ở đâu, rồi mới quyết.
• Con có kham nổi không? Thêm lớp khi con đã mệt là cách nhanh nhất dẫn tới kiệt sức.

Xử lý căng thẳng trong gia đình

Giai đoạn này dễ có xung đột. Vài cách giảm:

• Nói trước về việc này. Thừa nhận với nhau rằng năm nay sẽ căng và cả nhà cần kiên nhẫn hơn.
• Đừng nhắc lại chuyện cũ. Câu giá mà con chăm hơn từ năm ngoái không giúp gì lúc này.
• Tránh so sánh với anh chị em hoặc con nhà khác.
• Khi con cáu, đừng đáp lại bằng cáu. Phần lớn sự cáu gắt ở giai đoạn này là do mệt và lo, không phải nhắm vào ai.
• Cha mẹ cũng cần giữ sức. Một người lớn kiệt sức khó là chỗ dựa ổn định.

Chuẩn bị cho cả hai khả năng

Đây là cuộc trò chuyện nên có trước kỳ thi, không phải sau.

Nói với con rằng dù kết quả thế nào, gia đình vẫn ở đó, và luôn có phương án tiếp theo. Nghe như đang chuẩn bị cho thất bại, nhưng thực tế nó giảm áp lực và giúp con làm bài với tâm lý nhẹ hơn.

Đồng thời, tìm hiểu trước các phương án khác — trường khác, ngành khác, con đường khác. Có thông tin sẵn giúp gia đình không hoảng nếu kết quả không như mong.

Sau khi có kết quả

Nếu đạt: ghi nhận nỗ lực của con, không chỉ kết quả. Và để con nghỉ thật sự một thời gian.

Nếu không đạt: để con buồn, đừng vội chuyển sang bàn phương án. Sau vài ngày, khi con đã nguôi, mới cùng nhìn về phía trước.

Điều con nhớ lâu nhất không phải là kết quả kỳ thi mà là phản ứng của cha mẹ trong ngày đó.

Một điều đáng nhớ

Một kỳ thi quan trọng thật, nhưng nó là một mốc trong một cuộc đời dài. Rất nhiều người đi qua kỳ thi này không như ý và vẫn có sự nghiệp tốt.

Giữ được điều đó trong đầu — cả cha mẹ lẫn con — làm cho cả năm dễ thở hơn nhiều.

Câu hỏi thường gặp