Giấc ngủ: thứ bị hy sinh đầu tiên và ảnh hưởng nhiều nhất

Khi phải chọn giữa học thêm một tiếng và ngủ thêm một tiếng, nhiều gia đình chọn học. Đây thường là lựa chọn không có lợi, vì thiếu ngủ ảnh hưởng trực tiếp tới chính khả năng học.

Thiếu ngủ ảnh hưởng thế nào

• Giảm khả năng tập trung và ghi nhớ. Giấc ngủ là lúc não củng cố những gì đã học trong ngày. Học tới khuya rồi ngủ ít có thể phản tác dụng so với học ít hơn và ngủ đủ.
• Ảnh hưởng tới cảm xúc. Trẻ thiếu ngủ dễ cáu, dễ khóc, khó kiểm soát phản ứng. Nhiều vấn đề hành vi thực ra là vấn đề giấc ngủ.
• Giảm sức đề kháng. Trẻ hay ốm vặt thường có liên quan tới việc ngủ không đủ.
• Ảnh hưởng tới phát triển thể chất, đặc biệt ở giai đoạn tăng trưởng.

Một dấu hiệu đáng chú ý: nếu con phải được đánh thức rất khó khăn mỗi sáng, hoặc ngủ bù rất nhiều vào cuối tuần, thì con đang thiếu ngủ trong tuần.

Nhu cầu ngủ thay đổi theo tuổi

Trẻ nhỏ cần nhiều giờ ngủ hơn trẻ lớn, và nhu cầu giảm dần theo tuổi. Nhưng ngay cả ở tuổi vị thành niên, nhu cầu vẫn cao hơn người trưởng thành khá nhiều.

Con số cụ thể khác nhau giữa các trẻ. Cách kiểm tra thực tế hơn con số: con có tỉnh táo tự nhiên vào buổi sáng không, có buồn ngủ trong ngày không, và có cần ngủ bù nhiều vào cuối tuần không.

Đặc điểm của tuổi vị thành niên

Đây là điều nhiều cha mẹ không biết: ở tuổi dậy thì, đồng hồ sinh học của trẻ dịch chuyển tự nhiên — các em khó ngủ sớm hơn và tỉnh muộn hơn.

Nghĩa là một thiếu niên nằm mãi không ngủ được lúc mười giờ tối không phải đang cố tình thức, mà là cơ thể em thực sự chưa buồn ngủ.

Điều này khiến nhóm tuổi này đặc biệt dễ thiếu ngủ, vì giờ vào học không thay đổi theo. Hiểu điều này giúp cha mẹ bớt quy kết là con lười và tìm cách hỗ trợ thực tế hơn.

Những thứ ảnh hưởng tới giấc ngủ

• Màn hình trước giờ ngủ. Ánh sáng từ thiết bị và nội dung kích thích đều làm khó ngủ. Đây là yếu tố lớn nhất và cũng dễ điều chỉnh nhất.
• Thiết bị trong phòng ngủ. Ngay cả khi không dùng, việc có điện thoại bên cạnh cũng ảnh hưởng — thông báo, và cả sự cám dỗ kiểm tra.
• Học tới sát giờ ngủ. Não cần thời gian chuyển trạng thái.
• Lo lắng. Trẻ đang lo về kỳ thi hoặc chuyện ở trường thường khó ngủ.
• Giờ giấc không đều. Ngủ và dậy mỗi ngày một giờ khác nhau làm rối nhịp sinh học.
• Ngủ bù cuối tuần quá nhiều. Nghe hợp lý nhưng nó làm lệch nhịp và khiến tối chủ nhật càng khó ngủ.

Xây thói quen ngủ tốt

• Giờ ngủ và giờ dậy tương đối cố định, kể cả cuối tuần — chênh lệch không quá lớn.
• Một quy trình trước khi ngủ. Với trẻ nhỏ có thể là tắm, đọc sách, tắt đèn. Sự lặp lại báo cho cơ thể biết sắp tới giờ ngủ.
• Ngừng dùng thiết bị trước giờ ngủ một khoảng.
• Không để thiết bị trong phòng ngủ. Đây là quy tắc có tác dụng lớn nhất, và nên áp cho cả nhà.
• Phòng tối và yên tĩnh.
• Tránh học bài ngay trên giường. Giường nên gắn với việc ngủ.

Trong mùa thi

Đây là lúc giấc ngủ bị hy sinh nhiều nhất, và cũng là lúc nó cần nhất.

• Ngủ đủ đêm trước ngày thi có giá trị hơn học thêm vài tiếng. Thông tin nạp vào lúc kiệt sức hiếm khi dùng được.
• Nếu phải chọn, hãy chọn ngủ. Một đứa trẻ tỉnh táo làm bài tốt hơn một đứa trẻ thuộc nhiều hơn nhưng mệt.
• Chuẩn bị trước để tránh thức khuya cuối. Ôn dàn trải giải quyết vấn đề này từ gốc.

Khi con khó ngủ kéo dài

Nếu con thường xuyên khó vào giấc, hay thức giấc giữa đêm, hoặc dậy vẫn mệt dù ngủ đủ giờ, hãy tìm hiểu thêm:

• Con có đang lo lắng chuyện gì không? Khó ngủ thường là dấu hiệu sớm của căng thẳng.
• Có vấn đề về sức khoẻ không? Ngáy nhiều, thở khó khi ngủ là những điều nên hỏi bác sĩ.
• Lịch có quá tải không?

Nếu tình trạng kéo dài nhiều tuần và ảnh hưởng tới sinh hoạt, nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia.

Một điều đáng nhớ

Trong tất cả những gì gia đình có thể làm cho việc học của con, bảo vệ giấc ngủ là thứ ít tốn kém nhất và có hiệu quả rõ nhất.

Nó không tốn tiền, không tốn thời gian đưa đón, và ảnh hưởng tới mọi mặt — học tập, cảm xúc, sức khoẻ.

Câu hỏi thường gặp