Khi ông bà và cha mẹ dạy con khác nhau

Ông bà chiều, cha mẹ nghiêm. Ông bà cho ăn vặt, cha mẹ giữ bữa. Ông bà bênh khi cha mẹ phạt. Đây là những tình huống quen thuộc trong nhiều gia đình có ba thế hệ.

Sự khác biệt này tự nhiên và không ai sai — nó đến từ vai trò khác nhau và từ bối cảnh nuôi con của mỗi thời.

Vì sao khác biệt xảy ra

• Vai trò khác nhau. Ông bà thường được coi là người yêu chiều, không phải người đặt kỷ luật. Điều này đúng ở nhiều nền văn hoá.
• Bối cảnh thời của họ khác. Những gì được coi là đúng trong nuôi dạy trẻ đã thay đổi qua các thế hệ.
• Kinh nghiệm thật. Ông bà đã nuôi con và có cơ sở để tin vào cách của mình.
• Lo lắng khác nhau. Ông bà thường lo con ăn chưa đủ, cha mẹ lo con học chưa đủ.

Phân biệt việc đáng đấu tranh và việc nên bỏ qua

Đây là nguyên tắc quan trọng nhất. Không phải khác biệt nào cũng cần giải quyết.

Nên bỏ qua: ông bà cho thêm một chiếc bánh, cho xem tivi thêm một chút khi cha mẹ vắng, kể chuyện ngày xưa dài dòng. Những thứ này không gây hại thật và việc tranh cãi tốn hoà khí hơn là được gì.

Đáng trao đổi: những việc ảnh hưởng tới sức khoẻ hoặc an toàn của trẻ, những việc phá vỡ quy tắc quan trọng một cách hệ thống, và đặc biệt là những việc làm trẻ hoang mang vì hai bên nói ngược nhau.

Cách trao đổi

• Nói riêng, không trước mặt trẻ. Nếu trẻ thấy người lớn mâu thuẫn, con sẽ học cách lợi dụng khoảng trống đó.
• Ghi nhận trước. Bắt đầu bằng việc cảm ơn sự giúp đỡ — điều đó là thật và cần được nói ra.
• Nói về đứa trẻ, không nói về cách của ai đúng. Thay vì mẹ làm thế là sai, hãy nói con dạo này khó ngủ, mình thử giữ giờ ăn tối cố định xem sao.
• Đưa lý do cụ thể thay vì viện dẫn chung chung. Nếu có căn cứ về sức khoẻ, hãy nói rõ.
• Chọn ít việc thôi. Nếu bạn đề nghị thay đổi mười thứ, khả năng cao là không thứ nào thay đổi.

Ai là người nói

Có một nguyên tắc thực tế: người con ruột nên là người trao đổi với cha mẹ mình.

Cuộc trò chuyện giữa con và cha mẹ ruột thường dễ hơn nhiều so với giữa con dâu hoặc con rể với ông bà. Điều này không phải chuyện công bằng mà là chuyện thực tế.

Vợ chồng nên thống nhất với nhau trước, rồi mới nói với ông bà.

Thống nhất vài quy tắc cốt lõi

Thay vì đòi ông bà làm giống hệt mình, hãy chọn ba tới bốn quy tắc thật sự quan trọng và đề nghị mọi người giữ chung — chẳng hạn giờ đi ngủ, không cho tiền tuỳ tiện, không nói xấu người lớn khác trước mặt trẻ.

Phần còn lại có thể linh hoạt. Trẻ hoàn toàn hiểu được rằng ở nhà ông bà thì có vài thứ khác — miễn là những thứ cốt lõi nhất quán.

Khi ông bà là người chăm chính

Với nhiều gia đình, ông bà trông cháu cả ngày trong khi cha mẹ đi làm. Trong hoàn cảnh đó:

• Cần thực tế về mức kiểm soát. Người chăm chính sẽ làm theo cách của họ ở phần lớn thời gian, và điều đó khó tránh.
• Tập trung vào vài thứ quan trọng nhất.
• Ghi nhận công sức. Trông trẻ cả ngày là việc nặng, và sự ghi nhận làm mọi trao đổi về sau dễ hơn.
• Dành thời gian riêng với con khi về, để giữ kết nối và để truyền những giá trị bạn muốn.

Điều tuyệt đối nên tránh

• Tranh cãi trước mặt trẻ. Con không chỉ hoang mang mà còn có thể tự thấy mình là nguyên nhân.
• Nói xấu ông bà với con. Điều này làm hỏng quan hệ của con với ông bà, và con là người mất.
• Để con làm người truyền tin giữa hai bên.
• Dùng con làm lý lẽ trong mâu thuẫn của người lớn.

Một điều đáng nhớ

Quan hệ với ông bà là thứ rất giá trị với một đứa trẻ — một tình cảm không điều kiện, những câu chuyện, một sự nối dài về gốc gác.

Trong lúc bận tranh luận về cách dạy, dễ quên rằng thứ quý nhất mà ông bà mang lại không phải là phương pháp giáo dục, mà là chính mối quan hệ đó.

Câu hỏi thường gặp