Làm việc với giáo viên: cách trao đổi để thực sự giải quyết được việc

Trong suốt những năm con đi học, bạn sẽ nhiều lần cần trao đổi với giáo viên — về học tập, về hành vi, về một tình huống cụ thể. Cách trao đổi ảnh hưởng nhiều tới kết quả.

Nguyên tắc nền

Bắt đầu từ giả định rằng cả hai bên cùng muốn tốt cho đứa trẻ. Giả định này thường đúng, và nó định hình cả cuộc trò chuyện.

Một cuộc trao đổi mở đầu bằng thái độ hợp tác gần như luôn cho kết quả tốt hơn một cuộc trao đổi mở đầu bằng trách móc — kể cả khi bạn có lý do để bức xúc.

Chuẩn bị trước khi gặp

• Xác định rõ điều bạn muốn. Bạn muốn thông tin, muốn nhà trường hành động, hay muốn cùng tìm giải pháp? Ba mục đích khác nhau dẫn tới ba cuộc trò chuyện khác nhau.
• Ghi lại sự việc cụ thể — ngày, chuyện gì, ai liên quan. Cụ thể luôn hiệu quả hơn cảm nhận chung.
• Nghe con kể đầy đủ, nhưng nhớ rằng đó là một phía. Trẻ không cố ý nói sai, nhưng góc nhìn của con có giới hạn.
• Chọn thời điểm. Đừng trao đổi việc quan trọng ở cổng trường lúc tan học. Đề nghị một cuộc hẹn.

Trong cuộc trao đổi

• Bắt đầu bằng việc hỏi. Thầy cô quan sát thấy gì? Ở lớp con thế nào? Điều này cho bạn thông tin và cũng cho thấy bạn tôn trọng góc nhìn của giáo viên.
• Nói về sự việc, không nói về con người. Trình bày điều bạn quan sát được thay vì kết luận về ai.
• Chia sẻ thông tin từ phía gia đình. Giáo viên thường không biết những gì đang xảy ra ở nhà — một thay đổi trong gia đình, một khó khăn con đang gặp — và những thông tin đó giúp họ hiểu con hơn.
• Kết thúc bằng việc chốt cụ thể. Ai làm gì, tới khi nào, và khi nào trao đổi lại. Không có bước này, cuộc gặp dễ trôi qua mà không đổi được gì.

Khi có bất đồng

Có những lúc bạn không đồng tình với cách xử lý hoặc đánh giá của giáo viên. Vài cách xử lý:

• Hỏi để hiểu trước. Nhiều bất đồng đến từ việc thiếu thông tin ở một phía.
• Nêu quan điểm rõ ràng nhưng không đối đầu. Trình bày điều bạn lo và lý do.
• Tách vấn đề khỏi cảm xúc. Nếu bạn đang rất bực, hãy chờ một ngày rồi mới trao đổi.
• Nếu không giải quyết được ở cấp giáo viên, có thể trao đổi với ban giám hiệu — nhưng nên báo trước cho giáo viên chủ nhiệm rằng bạn sẽ làm vậy, thay vì đi vòng sau lưng họ.

Đừng để con ở giữa

Đây là điểm quan trọng và hay bị bỏ qua.

• Đừng chê giáo viên trước mặt con. Nếu con nghe cha mẹ nói giáo viên dạy kém, con sẽ khó tôn trọng và khó học từ người đó — và con là người chịu hậu quả.
• Đừng dùng con làm người truyền tin trong các vấn đề nghiêm túc.
• Nếu bạn không đồng tình với một quyết định của trường, hãy trao đổi với người lớn, không phải giải thích với con rằng nhà trường sai.

Điều này không có nghĩa là luôn bênh nhà trường. Nếu có chuyện thực sự không đúng, con cần biết rằng cha mẹ sẽ bảo vệ con. Nhưng cách nói vẫn nên giữ cho con tôn trọng môi trường mà con phải sống trong đó hằng ngày.

Xây quan hệ trước khi cần

Cách hiệu quả nhất là không đợi tới lúc có vấn đề mới liên hệ:

• Dự các buổi họp phụ huynh và tham gia thật, không chỉ ngồi nghe.
• Thỉnh thoảng gửi lời cảm ơn khi thấy điều gì đó tốt.
• Hỏi giáo viên xem gia đình có thể hỗ trợ gì cho việc học của con.

Khi đã có quan hệ tốt, những cuộc trao đổi khó về sau sẽ dễ hơn nhiều.

Nhớ về phía bên kia

Một giáo viên thường phụ trách rất nhiều học sinh, mỗi em có hoàn cảnh riêng và mỗi gia đình có mong muốn riêng.

Hiểu điều này không có nghĩa là hạ thấp kỳ vọng, nhưng nó giúp bạn đặt yêu cầu ở mức thực tế và trao đổi với thái độ khiến người ta muốn hợp tác.

Câu hỏi thường gặp