Học thêm là chuyện phổ biến tới mức nhiều gia đình không còn hỏi có cần không, mà chỉ hỏi học ở đâu.
Nhưng câu hỏi đầu tiên vẫn nên là: vấn đề của con là gì, và lớp học thêm có giải quyết đúng vấn đề đó không?
Xác định đúng vấn đề
Khi con học kém một môn, có mấy nguyên nhân rất khác nhau:
- Thiếu nền từ lớp dưới. Con không theo được vì lỗ hổng ở phần trước. Học thêm phần đang học không giải quyết được — cần quay lại lấp nền.
- Chưa đủ luyện tập. Con hiểu nhưng làm bài chậm hoặc sai. Cần làm nhiều bài, và điều này con tự làm được ở nhà.
- Cách dạy trên lớp không hợp với con. Đây là trường hợp học thêm thực sự có ích — con cần một người giải thích theo cách khác.
- Không có động lực. Thêm giờ học không tạo ra động lực, đôi khi còn làm giảm.
- Có vấn đề khác — mệt mỏi, chuyện bạn bè, tâm lý. Học thêm lúc này làm mọi thứ nặng hơn.
Cách xác định: nhìn vào bài kiểm tra của con và xem con sai ở đâu. Hỏi giáo viên. Và hỏi chính con — trẻ thường biết mình vướng ở đâu, nếu được hỏi mà không bị trách.
Khi nào học thêm thực sự có ích
- Con cần một cách giải thích khác với cách trên lớp.
- Con có mục tiêu cụ thể trong thời gian xác định — chuẩn bị cho một kỳ thi.
- Con muốn đi sâu hơn chương trình ở môn con thích.
- Con cần lấp một lỗ hổng cụ thể, và lớp học nhắm đúng vào đó.
Điểm chung: có một mục tiêu rõ ràng và có thời hạn, không phải học thêm như một trạng thái thường trực.
Dấu hiệu lịch học đã quá tải
- Con ngủ ít hơn nhiều so với nhu cầu của lứa tuổi.
- Không còn khoảng thời gian nào trống trong tuần.
- Con không còn thời gian cho việc mình thích.
- Kết quả không cải thiện dù học thêm nhiều.
- Con hay ốm vặt, hay cáu, hoặc lầm lì.
- Con làm bài ở lớp học thêm nhưng không tự làm được ở nhà.
Dấu hiệu cuối đáng chú ý: nó cho thấy con đang được dắt qua bài chứ chưa thực sự hiểu.
Vấn đề thời gian tự học
Đây là điều nhiều gia đình bỏ qua: học thêm chiếm mất thời gian tự học.
Nghe giảng là hoạt động thụ động. Việc thực sự làm kiến thức đọng lại là khi trẻ tự làm bài, tự vật lộn với một vấn đề khó, tự nhận ra mình chưa hiểu chỗ nào.
Một đứa trẻ đi học thêm bốn buổi mỗi tuần có thể không còn giờ nào để làm việc đó. Kết quả: nghe rất nhiều mà nắm rất ít.
Cách quyết định
Trước khi đăng ký một lớp, tự trả lời:
- Lớp này giải quyết vấn đề cụ thể nào?
- Làm sao biết nó có hiệu quả — dấu hiệu gì sau hai tháng?
- Con còn bao nhiêu giờ tự học sau khi thêm lớp này?
- Con nghĩ sao về việc đi học lớp này?
Câu cuối quan trọng. Một đứa trẻ đồng ý và hiểu vì sao mình học sẽ học khác hẳn đứa trẻ chỉ được chở tới lớp.
Nếu con không muốn đi học thêm
Hãy hỏi vì sao trước khi thuyết phục. Các lý do thường gặp: lớp quá đông nên không được hỏi, thầy cô dạy không hợp, con thấy mệt, hoặc con thấy lớp đó không giúp gì.
Nếu lý do là ba cái đầu, vấn đề nằm ở lớp học chứ không ở con — và việc ép đi tiếp không giải quyết gì.
Một cách nhìn
Mục tiêu không phải là con học nhiều nhất có thể, mà là con học được và vẫn còn sức để tiếp tục trong nhiều năm.
Một đứa trẻ giữ được sự tò mò và còn năng lượng ở tuổi mười tám sẽ đi xa hơn một đứa trẻ đã kiệt sức từ năm mười lăm.
Câu hỏi thường gặp
Câu hỏi đầu tiên trước khi cho con học thêm là gì?
Vấn đề của con là gì và lớp học thêm có giải quyết đúng vấn đề đó không. Nhiều khi vấn đề không nằm ở kiến thức.
Khi nào học thêm thực sự có ích?
Khi con cần cách giải thích khác với trên lớp, có mục tiêu cụ thể trong thời gian xác định, muốn đi sâu môn mình thích, hoặc cần lấp một lỗ hổng cụ thể.
Dấu hiệu nào cho thấy lịch học quá tải?
Con ngủ ít, không còn khoảng trống trong tuần, kết quả không cải thiện dù học nhiều, hay ốm vặt, và làm được bài ở lớp nhưng không tự làm được ở nhà.
Vì sao học thêm nhiều lại có thể phản tác dụng?
Vì nó chiếm mất thời gian tự học. Nghe giảng là hoạt động thụ động; kiến thức đọng lại khi trẻ tự làm bài và tự nhận ra mình chưa hiểu chỗ nào.
Con không muốn đi học thêm thì sao?
Hỏi vì sao trước khi thuyết phục. Nếu lý do là lớp quá đông, thầy cô dạy không hợp hay con thấy mệt thì vấn đề nằm ở lớp học chứ không ở con.