Hoạt động ngoại khoá: chọn ít mà sâu thay vì nhiều mà rải

Câu hỏi thường gặp: con nên tham gia bao nhiêu hoạt động ngoài giờ học. Câu trả lời thực tế: ít hơn bạn nghĩ, nhưng sâu hơn.

Vì sao ít mà sâu tốt hơn

• Trẻ học được nhiều hơn. Ba tháng ở một môn chỉ đủ để biết nó là gì. Vài năm mới đủ để thực sự giỏi và để trải qua giai đoạn khó.
• Con học được sự kiên trì. Giá trị lớn nhất của hoạt động ngoại khoá không phải kỹ năng mà là việc theo đuổi một thứ qua lúc chán.
• Con có thời gian thở. Lịch kín làm mất khoảng trống mà trẻ cần.
• Với hồ sơ về sau — nếu con hướng tới du học hoặc các chương trình có xét hồ sơ — chiều sâu được đánh giá cao hơn số lượng. Người xét nhận ra ngay những hoạt động tham gia chỉ để làm đẹp hồ sơ.

Cách chọn

Giai đoạn đầu: cho thử nhiều. Với trẻ nhỏ, việc thử qua vài lĩnh vực là hợp lý — trẻ chưa biết mình thích gì cho tới khi thử.

Sau đó: thu hẹp. Khi thấy con có hứng thú rõ với một hai thứ, hãy tập trung vào đó.

Vài tiêu chí:

• Con có tự tìm tới nó không khi không ai bảo. Đây là chỉ dấu tốt nhất.
• Con có chịu được phần khó không, hay chỉ thích phần vui.
• Hoạt động có bền vững với gia đình không — về chi phí, về thời gian đưa đón, về khoảng cách.
• Nó có bổ sung cho những gì con đang thiếu không. Trẻ ít vận động thì một môn thể thao; trẻ ngại giao tiếp thì hoạt động nhóm.

Nên có những loại nào

Một cách cân bằng thường dùng: một hoạt động thể chất, một hoạt động con thực sự yêu thích, và thời gian trống.

Mục thứ ba quan trọng không kém hai mục đầu. Trẻ cần thời gian không có lịch để tự chơi, tự nghĩ, và buồn chán — buồn chán là nơi sự sáng tạo bắt đầu.

Dấu hiệu con đang quá tải

• Không còn ngày nào trống trong tuần.
• Con ngủ ít hơn nhu cầu.
• Con không còn hào hứng với hoạt động mình từng thích.
• Kết quả học tập sụt.
• Con hay ốm vặt hoặc cáu gắt.
• Cả gia đình xoay như chong chóng để đưa đón.

Nếu thấy những dấu hiệu này, việc bớt đi một hoạt động thường tốt cho tất cả.

Khi con muốn bỏ giữa chừng

Đây là tình huống khó. Vài cách xử lý:

Tìm hiểu lý do trước. Con hết thích thật, đang gặp giai đoạn khó, có vấn đề với huấn luyện viên hoặc bạn bè, hay đang quá tải? Bốn nguyên nhân rất khác nhau.

Nếu là giai đoạn khó nhất thời: khuyến khích con vượt qua. Đây chính là lúc bài học về kiên trì diễn ra. Có thể thoả thuận hoàn thành nốt khoá hiện tại rồi quyết định.

Nếu con thực sự hết yêu thích: tôn trọng. Ép con theo đuổi một thứ đã hết ý nghĩa với con không dạy được kiên trì — nó chỉ dạy con rằng ý kiến của mình không được tính.

Nếu có vấn đề với người dạy hoặc bạn bè: giải quyết vấn đề đó, có thể đổi lớp hoặc đổi nơi, thay vì bỏ hẳn môn.

Một cách thường dùng: thoả thuận từ đầu rằng con sẽ theo hết một chu kỳ — một học kỳ, một khoá — rồi mới quyết định tiếp. Điều này tránh cả việc bỏ ngay khi gặp khó lẫn việc ép theo đuổi vô hạn.

Về chi phí

Hoạt động ngoại khoá có thể là khoản đáng kể. Vài điều đáng nhớ:

• Không phải hoạt động có ích nào cũng tốn tiền. Đọc sách, chơi thể thao với bạn, tham gia hoạt động ở địa phương, làm việc nhà — tất cả đều xây kỹ năng.
• Tính bền vững — chọn thứ gia đình duy trì được trong nhiều năm thay vì thứ đắt mà chỉ theo được một mùa.
• Tìm hiểu các lớp miễn phí hoặc chi phí thấp ở nhà văn hoá, đoàn thể, thư viện địa phương.

Một điều đáng nhớ

Mục tiêu của hoạt động ngoại khoá không phải là lấp đầy thời gian hay làm dày hồ sơ.

Nó là để con tìm ra thứ mình yêu thích, học cách theo đuổi một việc lâu dài, và có một nơi mà giá trị của mình không phụ thuộc vào điểm số.

Nhìn theo cách đó, một hoạt động làm được ba điều trên đã là đủ.

Câu hỏi thường gặp