Cha mẹ cũng cần được chăm sóc: điều ít ai nhắc trong các bài về nuôi dạy con

Hầu hết bài viết về giáo dục con nói về việc cha mẹ nên làm gì cho trẻ. Rất ít bài nói về việc cha mẹ cần gì để làm được những điều đó.

Nhưng đây là phần thực tế: một người đang kiệt sức khó kiên nhẫn, khó lắng nghe, và dễ phản ứng theo cách mình không muốn.

Trạng thái của cha mẹ ảnh hưởng trực tiếp tới con

• Trẻ rất nhạy với tâm trạng của người lớn trong nhà. Con cảm nhận được căng thẳng ngay cả khi không ai nói ra.
• Sự kiên nhẫn cần năng lượng. Cùng một tình huống, người đủ sức xử lý bình tĩnh, người kiệt sức thì bùng lên.
• Trẻ học cách xử lý áp lực bằng cách quan sát. Cách bạn đối mặt với căng thẳng là bài học con nhận được, dù bạn không định dạy.

Dấu hiệu bạn đang quá tải

• Cáu gắt với con vì những chuyện nhỏ, rồi thấy hối hận.
• Cảm giác mọi việc đều là nghĩa vụ, không còn niềm vui.
• Khó ngủ dù rất mệt.
• Không còn thời gian nào cho bản thân trong tuần.
• Thấy mình luôn thiếu sót, dù đã cố hết sức.
• Tránh gặp gỡ bạn bè vì không còn năng lượng.

Những dấu hiệu này rất phổ biến và không nói lên rằng bạn là cha mẹ tồi. Chúng nói rằng bạn cần được nghỉ.

Những gì có thể làm

Giữ một khoảng thời gian cho mình, dù nhỏ. Không cần nhiều — ba mươi phút mỗi ngày làm điều bạn thích cũng đủ tạo khác biệt. Điều quan trọng là nó cố định chứ không phải phần dư ra sau khi mọi việc xong, vì mọi việc không bao giờ xong.

Chia sẻ việc với người còn lại. Nếu có hai người, hãy trao đổi rõ về việc phân chia. Nhiều căng thẳng trong gia đình đến từ việc một người gánh phần lớn mà không nói ra.

Ngủ đủ. Đây là thứ đầu tiên bị hy sinh và ảnh hưởng nhiều nhất tới khả năng kiên nhẫn.

Giữ quan hệ ngoài gia đình. Một hai người bạn để trò chuyện, không phải về con cái.

Nhận sự giúp đỡ. Ông bà, người thân, hàng xóm. Nhiều người ngại nhờ vì thấy như thừa nhận mình không làm được — nhưng việc nuôi con vốn không phải việc của hai người.

Về cảm giác có lỗi

Nhiều cha mẹ thấy có lỗi khi dành thời gian cho bản thân, hoặc khi thấy mình chưa làm đủ cho con.

Vài điều đáng cân nhắc:

• Không ai làm cha mẹ hoàn hảo. Trẻ không cần cha mẹ hoàn hảo — trẻ cần cha mẹ có mặt và ổn định.
• Việc con thấy cha mẹ có đời sống riêng là bài học tốt. Nó dạy con rằng người lớn cũng có nhu cầu, và rằng chăm sóc bản thân là điều bình thường.
• So sánh với gia đình khác hiếm khi công bằng. Bạn thấy phần họ cho thấy, không thấy phần họ vật lộn.

Áp lực từ bên ngoài

Có một áp lực thật từ môi trường xung quanh: con nhà người ta học trường nào, đạt giải gì, đi học thêm ở đâu.

Áp lực này ảnh hưởng tới cha mẹ trước, rồi truyền sang con. Vài cách giảm:

• Giới hạn việc theo dõi những nguồn làm bạn thấy lo lắng.
• Tự hỏi mỗi quyết định phục vụ nhu cầu của con hay phục vụ việc so sánh.
• Nhớ rằng mỗi đứa trẻ có nhịp riêng, và một lộ trình hợp với con nhà khác chưa chắc hợp với con mình.

Khi nào nên tìm hỗ trợ

Nếu tình trạng kéo dài — buồn bã không dứt, mất hứng thú với mọi thứ, khó ngủ nhiều tuần, cảm giác không kham nổi — thì đó không còn là mệt mỏi thông thường.

Tìm tới chuyên gia tâm lý trong trường hợp này là việc nên làm, và nó cũng là điều tốt cho con. Sức khoẻ tinh thần của cha mẹ là một phần của môi trường mà đứa trẻ lớn lên trong đó.

Với gia đình có hoàn cảnh khó

Với những gia đình phải lo cơm áo hằng ngày, những lời khuyên về thời gian cho bản thân nghe có thể xa vời.

Trong hoàn cảnh đó, vài điều nhỏ vẫn có giá trị: một khoảng ngắn trò chuyện với con mỗi ngày, giữ giấc ngủ tốt nhất có thể, và nhớ rằng sự có mặt và tình cảm của cha mẹ có giá trị lớn hơn nhiều so với những thứ mua được.

Trẻ nhớ những buổi tối được cha mẹ ngồi cùng nhiều hơn nhớ những món đồ.

Câu hỏi thường gặp